{"id":16158,"date":"2025-05-29T13:00:08","date_gmt":"2025-05-29T11:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/iknw.pl\/?p=16158"},"modified":"2025-05-28T18:07:42","modified_gmt":"2025-05-28T16:07:42","slug":"gliwice-zofia-rus-nie-zyje-bohaterka-powstania-warszawskiego-odeszla-w-wieku-99-lat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iknw.pl\/?p=16158","title":{"rendered":"Gliwice: Zofia Rus nie \u017cyje \u2013 bohaterka Powstania Warszawskiego odesz\u0142a w wieku 99 lat"},"content":{"rendered":"<p><strong>W wieku 99 lat zmar\u0142a Zofia Rus, z domu Penczonek \u2013 uczestniczka Powstania Warszawskiego i jedna z tych os\u00f3b, kt\u00f3re na w\u0142asnej sk\u00f3rze do\u015bwiadczy\u0142y najtragiczniejszych moment\u00f3w naszej historii, a mimo to przez ca\u0142e \u017cycie promieniowa\u0142y ciep\u0142em, si\u0142\u0105 i skromno\u015bci\u0105. Mieszkanka Gliwic, kobieta niez\u0142omna, cicha bohaterka trudnych czas\u00f3w, odesz\u0142a w czwartek, 22 maja. Jej pogrzeb odb\u0119dzie si\u0119 jutro o godzinie 12:00 w kaplicy cmentarza Centralnego przy ulicy Kozielskiej. Ceremonia b\u0119dzie mia\u0142a charakter oficjalny \u2013 z wojskow\u0105 asyst\u0105 i udzia\u0142em Orkiestry D\u0119tej KWK \u201eSo\u015bnica\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Zofia mia\u0142a zaledwie 18 lat, kiedy wybuch\u0142o Powstanie Warszawskie. W konspiracji pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 pseudonimem \u201eKanarek\u201d, dzia\u0142a\u0142a w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu P\u00f3\u0142noc w IV Zgrupowaniu AK \u201eGurt\u201d. Jej zadaniem by\u0142o przekazywanie dalej decyzji dow\u00f3dztwa o godzinie wybuchu Powstania i miejscu zbi\u00f3rki. W czasie walk uczestniczy\u0142a w tworzeniu szpitala przy ulicy Z\u0142otej 58. Jak wspomina\u0142a po latach, pocz\u0105tek sierpnia 1944 roku wype\u0142niony by\u0142 wiar\u0105 i m\u0142odzie\u0144czym optymizmem \u2013 wielu powsta\u0144com wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce walka potrwa zaledwie trzy dni, a Warszawa szybko zostanie wyzwolona.<\/p>\n<p>Rzeczywisto\u015b\u0107 brutalnie zweryfikowa\u0142a te nadzieje. W letniej sukience, bez baga\u017cu, bez \u015bwiadomo\u015bci, co ich czeka, m\u0142odzi ludzie ruszyli do walki. Zofia Rus wspomina\u0142a codzienne obowi\u0105zki: dy\u017cury przy rannych, pomoc na sali operacyjnej, kolejki po wod\u0119, wyprawy po zbo\u017ce przez labirynty piwnic. Wszystko to w warunkach nieustannego ostrza\u0142u i bombardowa\u0144. Po kapitulacji Powstania p\u0142aka\u0142a, widz\u0105c jak Niemcy rozbrajaj\u0105 powsta\u0144c\u00f3w, a p\u0142on\u0105ca Warszawa zamienia si\u0119 w morze ruin.<\/p>\n<p>Po upadku Powstania opu\u015bci\u0142a miasto razem z innymi sanitariuszkami. Trafi\u0142y do stalagu Zeithain, a p\u00f3\u017aniej do Chemnitz, gdzie \u2013 wbrew postanowieniom konwencji genewskiej \u2013 zmuszono je do pracy w fabryce \u201eGermania\u201d. W marcu 1945 roku przewieziono je do kolejnego obozu \u2013 Oberlangen, przy granicy z Holandi\u0105. Tam, 12 kwietnia, doczeka\u0142y si\u0119 wyzwolenia przez 1. Dywizj\u0119 Pancern\u0105 genera\u0142a Stanis\u0142awa Maczka. Rado\u015b\u0107 by\u0142a ogromna, a najwa\u017cniejsze \u2013 sko\u0144czy\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3d, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 im od czasu Powstania.<\/p>\n<p>Po wojnie Zofia Rus zamieszka\u0142a w Gliwicach. Wraz z m\u0119\u017cem Edwardem, \u017co\u0142nierzem kampanii wrze\u015bniowej, kt\u00f3ry walczy\u0142 p\u00f3\u017aniej we Francji, Anglii i z dywizj\u0105 gen. Maczka dotar\u0142 a\u017c do Wilhelmshaven, stworzyli spokojny dom \u2013 z dala od wojennego koszmaru, ale z pami\u0119ci\u0105 o tamtych dniach.<\/p>\n<p>Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Zofia Rus zosta\u0142a uhonorowana wieloma odznaczeniami, m.in. Krzy\u017cem Armii Krajowej, Warszawskim Krzy\u017cem Powsta\u0144czym, Medalem Zwyci\u0119stwa i Wolno\u015bci, Krzy\u017cem Partyzanckim, Medalem za Warszaw\u0119, Krzy\u017cem Zas\u0142ugi dla ZHP z Rozet\u0105 i Mieczami, a tak\u017ce Krzy\u017cem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n<p>Fot. archiwum rodzinne<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W wieku 99 lat zmar\u0142a Zofia Rus, z domu Penczonek \u2013 uczestniczka Powstania Warszawskiego i jedna z tych os\u00f3b, kt\u00f3re na w\u0142asnej sk\u00f3rze do\u015bwiadczy\u0142y najtragiczniejszych moment\u00f3w naszej historii, a mimo to przez ca\u0142e \u017cycie promieniowa\u0142y ciep\u0142em, si\u0142\u0105 i skromno\u015bci\u0105. Mieszkanka Gliwic, kobieta niez\u0142omna, cicha bohaterka trudnych czas\u00f3w, odesz\u0142a w czwartek, 22 maja. Jej pogrzeb odb\u0119dzie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":16159,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49,52,35],"tags":[94,113,85],"class_list":{"0":"post-16158","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gliwice","8":"category-informacje","9":"category-region","11":"tag-iknurow","12":"tag-iknw"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16158"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16160,"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16158\/revisions\/16160"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iknw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}