Gliwice przygotowują się do realizacji projektu, który odpowiada na bardzo konkretną, choć długo niedostrzeganą potrzebę mieszkańców: godnego, opartego na szacunku i miłości do zwierzęcia, uporządkowanego miejsca ostatniego pożegnania. Przy ul. Okulickiego, na zapleczu Cmentarza Centralnego, ma powstać parkowy cmentarz dla zwierząt – zaplanowany z rozmachem, ale i z dużą wrażliwością.
Projekt obejmuje teren o powierzchni ponad 7,5 tys. m² i zakłada utworzenie łącznie 4886 miejsc pochówku zwierząt. Zdecydowaną większość stanowić będą groby ziemne (4576 miejsc), rozlokowane w sposób rozproszony i „zatopiony” w zieleni, bez klasycznych podziałów na kwatery znane z tradycyjnych, ludzkich nekropolii. Uzupełnieniem mają być kolumbaria z 310 niszami, zlokalizowane wzdłuż głównych ścieżek.
Koncepcja przestrzenna opiera się na dwóch prostopadłych osiach kompozycyjnych, które porządkują teren, ale nie dominują nad jego naturalnym charakterem. Od strony ul. Okulickiego zaprojektowano dwa wejścia: główne – prowadzące m.in. do niewielkiej strefy administracyjnej z kontenerem biurowym, tablicą informacyjną i punktem poboru wody – oraz wejście techniczne, obsługujące zaplecze gospodarcze i gospodarkę odpadami. Funkcje te zostały celowo oddzielone, aby „ogród pamięci” o domowych pupilach zachował spokój i kameralność.
Istotnym elementem projektu jest ograniczenie ingerencji w środowisko. Utwardzone nawierzchnie zajmą zaledwie około 14 proc. powierzchni terenu i w całości mają być wykonane jako nawierzchnie przepuszczalne, wspierające naturalną retencję wód opadowych. To rozwiązanie rzadko spotykane w tego typu obiektach, a jednocześnie spójne z miejską polityką adaptacji do zmian klimatu.
Przestrzenie pomiędzy miejscami pochówku wypełni łąka kwietna z rodzimych bylin miododajnych, takich jak dziewanna, krwawnik czy żmijowiec, tworzących bazę pokarmową dla owadów zapylających. Wzdłuż frontowego ogrodzenia zaplanowano nieregularny szpaler brzóz brodawkowatych, których jasne pnie mają kontrastować z ciemnym, reprezentacyjnym murem – zaprojektowanym w nawiązaniu do architektury kolumbarium Cmentarza Centralnego.
Przy murach pojawią się krzewy owocujące, m.in. róża dzika i głóg, ważne dla ptaków. Centralną część ogrodu wypełnią pojedyncze, wyeksponowane drzewa – dęby szypułkowe i klony pospolite – które z czasem będą dominować w krajobrazie, stając się naturalnymi punktami orientacyjnymi. Projekt zakłada jednocześnie usunięcie gatunków inwazyjnych, takich jak rdestowiec czy nawłoć kanadyjska, przy zachowaniu cennych, zdrowych drzew już rosnących na terenie.
Cmentarz ma być miejscem dostępnym, ale nie masowym. Zaplanowano 16 miejsc parkingowych oraz 21 stojaków rowerowych, a wewnątrz – ławki, drewniane kładki i podesty sprzyjające wyciszeniu. Oświetlenie ma mieć charakter dyskretny – m.in. w postaci punktów świetlnych wbudowanych w nawierzchnie – tak, by prowadzić użytkowników po terenie bez naruszania nocnego charakteru zieleni.
Gliwice wpisują się tym samym w ogólnopolski trend profesjonalizacji i porządkowania miejsc pochówku zwierząt.
Najstarszym i największym w kraju pozostaje Psi Los pod Warszawą, gdzie od 1991 roku pochowano już ponad 30 tys. zwierząt. Parkowe cmentarze działają także m.in. w Toruniu, Gdańsku czy w okolicach Wrocławia, często jako obiekty komunalne. Jednocześnie brak takich miejsc w dużych miastach – jak Kraków – pokazuje, że odkładanie tej decyzji prowadzi do konfliktów społecznych i prowizorycznych rozwiązań.
Na dziś gliwicki projekt znajduje się w fazie przygotowawczej.
Miejski Zarząd Usług Komunalnych prowadzi obecnie prace porządkowe przygotowujące teren pod inwestycję, wykonano też odwierty rozpoznające poziom wód gruntowych. Prowadzona jest inwentaryzacja drzew. Po zakończeniu prac projektowych i uzyskaniu niezbędnych decyzji planowane jest ogłoszenie przetargu. Zakłada się, że część inwestycji może zostać zrealizowana w 2026 roku, a zakończenie całości przewidywane jest wstępnie na 2027 rok.
Jeśli inwestycja dojdzie do skutku, Gliwice zyskają nie tylko cmentarz dla zwierząt, lecz rozległy, uporządkowany teren zielony o wysokich walorach przyrodniczych, który odpowiada na realne, emocjonalne potrzeby mieszkańców.
info: gliwice.eu/MZUK
